Αρχική » Φυτά

Βότανα και αρωματικά φυτά, για ψυχική και σωματική υγεία

Βότανα και αρωματικά φυτά, για ψυχική και σωματική υγεία

Αρωματίζουν το φαγητό μας, δημιουργούν πρωτότυπους γευστικούς συνδυασμούς, ενισχύουν τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά συγκεκριμένων τροφίμων και αποτελούν και πρώτη ύλη για μαγειρικά «πειράματα» στην κουζίνα μας. Τι άλλο προσφέρουν όμως τα βότανα στην υγεία μας;

Τα βότανα και τα αρτύματα χρησιμοποιούνται από την αρχαιότητα και όχι τυχαία! Εκτός από τη γεύση και το άρωμά τους, η επιστήμη της διατροφής σήμερα αναδεικνύει πλήθος θεραπευτικών ιδιοτήτων. Συγκεκριμένα, κάποια βότανα και αρτύματα μπορεί και να συσχετίζονται με την προάσπιση της ψυχικής μας υγείας και την ενίσχυση της πνευματικής μας λειτουργίας.

Στον Ελληνικό κώδικα τροφίμων και ποτών υπάρχει η κατηγορία αρτυματικές ύλες: «Ως αρτυματικές ύλες νοούνται εκείνες που έχουν κατά κανόνα έντονη οσμή και γεύση και που η προσθήκη τους στα τρόφιμα αποσκοπεί στο να προσδώσει σ’ αυτά ιδιάζοντα χαρακτηριστικά, που βελτιώνουν τη γεύση τους και το εύληπτό τους». Εδώ ανήκουν λοιπόν -σύμφωνα με τον ορισμό- και τα μπαχαρικά. Η λέξη αρτύματα προέρχεται από την αρχαία ελληνική γλώσσα και αναφέρεται σε καθετί που προστίθεται στο φαγητό και το νοστιμίζει, είτε είναι μπαχαρικό είτε βότανο ή υγρό (κρασί, ξύδι, πιπέρι κ.λπ.).

Βότανα, σύμφωνα με το λεξικό της αγγλικής της Οξφόρδης, είναι τα φυτά των οποίων τα φύλλα ή οι μίσχοι και τα φύλλα χρησιμεύουν ως τροφή ή θεραπεία ή με κάποιον τρόπο, χάρη στη μυρωδιά ή το άρωμα τους. Βέβαια, η κοινή αντίληψη περιορίζει τα βότανα για συγκεκριμένη χρήση και όχι για απλή κατανάλωση. Για παράδειγμα, το νεροκάρδαμο ως σαλάτα είναι απλώς ένα λαχανικό. Αλλά σε μια συνταγή του 18ου αιώνα, όπου το σιγόβραζαν σε συνδυασμό με χόρτα και πορτοκάλια, το χρησιμοποιούσαν και το θεωρούσαν αναμφισβήτητα ως βότανο. Συνήθως ένα συγκεκριμένο βότανο/ άρτυμα είναι και σήμα κατατεθέν κάποιας χώρας και χαρακτηρίζει τα παραδοσιακά της φαγητά. Χαρακτηριστική είναι η γεύση του κάρυ στην Ινδική κουζίνα, της ρίγανης στην Ελλάδα και του τζίντζερ στην Ταϋλάνδη.

Οι άνθρωποι καταναλώνουν ένα ευρύ φάσμα τροφίμων και ουσιών, που τροποποιούν τη λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος. Οι ψυχοενεργές ιδιότητες αυτών των ουσιών αποδίδονται στην παρουσία ουσιών, τους μεταβολίτες. Οι μεταβολίτες είναι απαραίτητοι για να αυξήσουν την ικανότητα του φυτού να επιβιώσει. Πολλά από αυτά τα φυτοχημικά συστατικά μπορούν να ομαδοποιηθούν από τη χημική φύση των ενεργών μεταβολιτών σε αλκαλοειδή (καφεΐνη, νικοτίνη), τερπένια (ginkgo, ginseng, valerian, Melissa officinalis, φασκομηλιά) και φαινολικές ενώσεις (κουρκουμίνη, resveratrol, epigallocatechin-3-gallate, perforatum Hypericum, isoflavones σόγιας).

Γενικά, η βιβλιογραφία σχετικά με την αποτελεσματικότητά τους στην ανθρώπινη εγκεφαλική λειτουργία είναι κάπως διφορούμενη. Μέσα από ένα πλήθος πειραματικών και επιδημιολογικών μελετών, αναγνωρίζονται τα ευεργετικά αποτελέσματα μερικών φαινολικών ουσιών, που περιλαμβάνονται σε μπαχαρικά και καρυκεύματα. Συγκεκριμένα, παρατηρείται μείωση του κινδύνου εμφάνισης νευρολογικών παθήσεων. Τα στοιχεία από τις αντίστοιχες εργαστηριακές έρευνες απέδειξαν ότι η κουρκουμίνη, η κίτρινη χρωστική ουσία του κάρυ, προκαλεί κάποια δραστηριότητα στα εγκεφαλικά κύτταρα. Πρόσφατα στοιχεία αποκάλυψαν ότι οι χαμηλές συγκεντρώσεις του epigallocatechin-3-gallate, η σημαντικότερη κατεχίνη του πράσινου τσαγιού, προστατεύει τους νευρώνες από το οξειδωτικό στρες.

Χρησιμοποιώντας βότανα και αρτύματα, δίνουμε γεύση στο φαγητό μας, χωρίς να αυξάνουμε τις θερμίδες, ενώ παράλληλα είναι και ένας νόστιμος τρόπος μείωσης του αλατιού! Έτσι, τα άτομα που πρέπει να ακολουθούν μία διατροφή χαμηλή σε αλάτι, δηλαδή όσοι έχουν υψηλή αρτηριακή πίεση ή είναι νεφροπαθείς, μπορούν να χρησιμοποιούν τα βότανα και τα αρτύματα για να δίνουν γεύση στο φαγητό τους.

Παλιά, υπήρχε η προκατάληψη ότι τα μπαχαρικά και τα μυρωδικά έπρεπε να χρησιμοποιούνται μόνο για ιατρικό σκοπό. Στην Αίγυπτο βρέθηκε πάπυρος του 1550 π.Χ. που καταγράφει περίπου 800 γνωστά βότανα, μπαχαρικά και μυρωδικά της εποχής. Πολλά χρόνια πριν, οι βοτανολόγοι και οι γιατροί της κινέζικης ιατρικής και οι πρακτικοί της Αγιουβέρδα, βάσιζαν τις περισσότερες θεραπείες τους σε συνδυασμούς βοτάνων και μπαχαρικών.
Γνωρίζουμε σήμερα ότι τα μπαχαρικά βοηθούν στην υγεία και την ευεξία. Πολλά από τα μπαχαρικά έχουν και αντιοξειδωτικές ιδιότητες και αντικαθιστούν τα διάφορα συντηρητικά που σε πολλές περιπτώσεις βλάπτουν την υγεία του ανθρώπου. Η υψηλή αντιοξειδωτική τους δράση ευνοεί την πνευματική υγεία και συμβάλλει στην επιβράδυνση της γήρανσης των εγκεφαλικών κυττάρων.
Η ισορροπία στη ψυχική μας υγεία και την καλή διάθεση απασχολεί πολλούς ανθρώπους σήμερα. Και αρκετοί είναι αυτοί που στρέφονται σε πιο «φυσικές» θεραπείες, όπως για παράδειγμα σε ένα ρόφημα από βαλεριάνα για χαλάρωση.

Παραδείγματα

Ginseng - Το παράγωγο της ρίζας Panax ginseng έχει χρησιμοποιηθεί για χρόνια στην Παραδοσιακή Ιατρική της Ανατολής και σήμερα αποτελεί ένα από τα δημοφιλέστερα φυσικά φάρμακα. Τα ενεργά συστατικά του είναι οι ginsenosides, οι οποίες επιδρούν στη διάθεσή μας, στη μείωση της κόπωσης και συμβάλλουν στη βελτίωση της αντοχής και της ψυχολογικής ευημερίας.

Kava kava - Χρησιμοποιείτο ως ψυχοτροπικό ρόφημα για χιλιάδες χρόνια, στον Νότιο Ειρηνικό. Προέρχεται από την ξηρή ρίζα του θαλάσσιου kava (Piper methysticum) και οι μελέτες δείχνουν ότι έχει την ιδιότητα να προκαλεί ευφορία. Το Kava ήταν γνωστό και για τις μυοχαλαρωτικές του ιδιότητες, αλλά και για τις αγχολυτικές. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι έχει επιπτώσεις στο κεντρικό νευρικό σύστημα, είτε με τη διέγερση των γάμμα-αμινοβουτυρικών όξινων δεκτών (GABA) είτε με την παρεμπόδιση της λήψης Noradrenalin.

Βαλεριάνα - Η βαλεριάνα (officinalis Valeriana) προέρχεται από μία ρίζα που είναι γνωστή για τις ηρεμιστικές, αγχολυτικές και καταπραϋντικές της ιδιότητες. Το εκχύλισμα της ρίζας είναι ένας «αγωνιστής GABA» και χρησιμοποιείται συχνά για τη διαχείριση των αϋπνιών, της ανησυχίας, του στρες και της μυϊκής έντασης. Η βαλεριάνα περιέχει sesquiterpenes, valeric οξύ, iridoids (valepotriates), αλακαλοειδή, furanofuran lignans και ελεύθερα αμινοξέα όπως GABA, tyrosine, arginine και γλουταμίνη. Ο ακριβής μηχανισμός από τον οποίο αυτά τα ενεργά συστατικά λειτουργούν είναι άγνωστος, αλλά οι ερευνητές προτείνουν ότι ενεργούν συνεργικά, προκειμένου να παραγάγουν τις κλινικές απαντήσεις.

Ginkgo - Το extract προέρχεται από το Ginkgo biloba και χρησιμοποιείται στην παραδοσιακή Κινεζική Ιατρική για περισσότερα από 500 χρόνια. Τα ενεργά συστατικά στο ginkgo περιέχουν φλαβονοειδή, τερπενοειδή και οργανικά οξέα. Αν και οι μηχανισμοί λετουργίας δεν έχουν κατανοηθεί πλήρως, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η ευεργετική του δράση σχετίζεται με τις αντιοξειδωτικές του ικανότητες. Το ginkgo συμβάλλει στην τόνωση της μνήμης, στη θεραπεία της άνοιας, στην αυξημένη συγκέντρωση. Επίσης, έχει την ικανότητα να μειώνει το άγχος, να βελτιώνει τη διάθεση και να βοηθά στις γνωστικές λειτουργίες, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις Alzheimer.

Σήμερα, λοιπόν, ξέρουμε ότι η φύση συμβάλλει όχι μόνο στη σωματική, αλλά και στην ψυχική μας υγεία. Όμως, η υπερβολή μπορεί να κάνει περισσότερη ζημιά και λιγότερο καλό… Τα περισσότερα βότανα ερευνώνται και η χρήση τους θα πρέπει να γίνεται με σύνεση και με την επίβλεψη των ειδικών.

Διαβάστε επίσης: Καλλιεργήστε το φαρμακείο σας

Πηγή: fe-mail

 

Άλλα άρθρα σχετικά με: Φυτά και υγεία, Ginseng, Βαλεριάνα








Δημοφιλέστερα Άρθρα



Αυτό το γνωρίζατε;

  1. H Greenpeace προειδοποιεί: μερικά από τα πλέον επικίνδυνα φυτοφάρμακα συνεχίζουν να χρησιμοποιούνται

    Τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων εντοπίστηκαν στα 2/3 του συνόλου των δειγμάτων, ενώ το 70% των ουσιών που ανιχνεύθηκαν είναι...

  2. Σπίτι από αχυροπηλό στο Βόλο

    Στην περιοχή των Παλαιών και ειδικότερα στη συμβολή των οδών Δοϊράνης – Παπακυριαζή ανεγείρεται την περίοδο αυτή το...

  3. Γνωρίζετε γιατί δεν πρέπει να τρέχουμε στο ντους αμέσως μετά τη θάλασσα;

    Το θαλασσινό αλάτι έχει πολλά να προσφέρει στην υγεία μας και είναι ταυτόχρονα ένα φυσικό καλλυντικό!Το θαλασσινό αλάτι...

  4. Ερωτικά φίλτρα από τη φύση

    Γνωρίστε τις αφροδισιακές τροφές, τα βότανα και τα αιθέρια έλαια που ανεβάζουν την ερωτική διάθεση στο ζενίθ κι...

Φυτά

Σπαθόλαδο: πώς το φτιάχνουμε

Σπαθόλαδο: πώς το φτιάχνουμε

Το περίφημο Ίαμα των Αρχαίων Σπαρτιατών, με το οποίο θεράπευαν τις πληγές τους μετά τις μάχες! Όταν οι ανθισμένες κορυφές του βοτάνου...

διαβάστε αναλυτικά »

Η λίπανση του εδάφους

Λίπανση των φυτών το καλοκαίρι

Λίπανση των φυτών το καλοκαίρι

Το καλοκαίρι που είναι υψηλές οι θερμοκρασίες πρέπει να προσέξουμε την λίπανση των φυτών μας. Ας δούμε τί πρέπει να κάνουμε:-Δεν βάζουμε...

διαβάστε αναλυτικά »

Κήπος προσέλκυσης ζώων

Καλοκαίρι: πως θα προτατέψετε τον σκύλο σας από τη ζέστη

Καλοκαίρι: πως θα προτατέψετε τον σκύλο σας από τη ζέστη

Η ζέστη το καλοκαίρι επηρεάζει όχι μόνο τους ανθρώπους αλλά και τους σκύλους. Ο οργανισμός του είναι το ίδιο ευαίσθητος με τον...

διαβάστε αναλυτικά »

Δραστηριότητες στον κήπο

Όμορφες στιγμές στον κήπο με τα παιδιά σας

Όμορφες στιγμές στον κήπο με τα παιδιά σας

Ας δούμε μερικές απλές συμβουλές για να περνάτε όμορφες στιγμές στον κήπο με τα παιδιά σας. Η δημιουργία ενός λαχανόκηπου στον κήπο...

διαβάστε αναλυτικά »

Φυτά

Αιθέρια έλαια για τις μαθητικές εξετάσεις και όχι μόνο

Αιθέρια έλαια για τις μαθητικές εξετάσεις και όχι μόνο

Τα αιθέρια έλαια έχουν τη δύναμη να επηρεάσουν τη διάθεση, τα συναισθήματα και  τις εντυπώσεις των ανθρώπων. Οι περισσότερες αναμνήσεις του ατόμου...

διαβάστε αναλυτικά »

Φυτά

Τροφές που δίνουν δύναμη στον οργανισμό μας

Τροφές που δίνουν δύναμη στον οργανισμό μας

Τα συστατικά των τροφών αυτών είναι ανεκτίμητα. Γίνονται αντικείμενο έρευνας και κεντρίζουν το ενδιαφέρον μας. Αρκεί, βέβαια, να τα καταναλώνουμε συστηματικά και...

διαβάστε αναλυτικά »

Παιδικός κήπος

Ασφάλεια στον κήπο για τα παιδιά

Ασφάλεια στον κήπο για τα παιδιά

Πρωταρχικό μέλημα πρέπει να είναι η ασφάλεια των παιδιών στον κήπο. Σε περιπτώσεις που στον κήπο υπάρχουν ανοιχτά πηγάδια οπωσδήποτε θα πρέπει...

διαβάστε αναλυτικά »

Ζώα και κήπος

Πουλιά που συναντάμε στον κήπο μας από την άνοιξη και μετά

Πουλιά που συναντάμε στον κήπο μας από την άνοιξη και μετά

'Καλή μου άνοιξη, στο γείσο της στέγης μου χάριζέ μου δυο φωλιές χελιδόνια." Σαν για να μας θυμίσει ότι η ζωή επιμένει...

διαβάστε αναλυτικά »
Facebook
Twitter
cron